Skip to Content

TEMA 11: “A prosa de fins do XX e comezos do XXI. Temas e autores dos 80 e 90. Prosistas e tendencias actuais máis relevantes".

Na 2ª metade s.XX: avances científicos e técnicos que repercuten, a partir de 1975, na nosa sociedade. Os medios de comunicación adquiren relevancia, influíndo nos gustos da xente e na concepción do mundo. Forte presenza do cine e da música pop e rock. O incremento da produción narrativa en galego é consecuencia da inclusión do galego no ensino, creación de novas editoriais e a proliferación de premios e revistas literarias. Os autores tratan temas acordes cos novos tempos (corrupción, narcotráfico, paro, delincuencia, ecoloxía,...), temas históricos (Guerra Civil, emigración), existencialistas (morte, soidade, incomunicación,...) Respecto ás técnicas, dende os anos 50 explora novos camiños (Nova Narrativa Galega) con influencias estranxeiras (Kafka, Joyce, Faulkner,...). Estes novos modelos seguen vixentes dende os anos 80 e poden resumirse así: - Pode desaparecer o argumento da obra. Os personaxes deixan de ser heroes centrais (anónimos). - Rupturas na cronoloxía dos feitos. O narrador deixa de ser omnisciente. Multiperspectivismo. A nivel formal e estilístico tamén hai grandes cambios: - Desaparecen os límites e inclúense textos diferentes (anuncios, cómics, informes, etc.) - Suprímense os capítulos. Varias historias combinadas (contrapunto). TENDENCIAS E AUTORES. A 1ª metade dos 80 caracterízase polo auxe da novela fronte ó relato, e logo invértese a situación. A nosa narrativa vai seguir dous camiños básicos: a literatura comercial (“de quiosco”) e a “autóctona” que entronca coa tradición galega. Literatura comercial (“de quiosco”): - Xénero policial: Carlos Reigosa (Crime en Compostela), Ramiro Fonte (As regras do xogo). - Ficción científica: Ramón Caride (Soños eléctricos), Agustín Fdez. Paz (As flores radioactivas), Fina Casalderrey (Mutacións xenéticas) ou Suso de Toro (A sombra cazadora). - Novela do oeste: Xosé Fdez. Ferreiro (A morte de Frank González) ou Isidro Novo (Por unha presa de machacantes) - Relato erótico: Xulio López Valcárcel (Anel de mel). - Literatura “autóctona”: - Literatura realista: con acción no rural, coma Morrer en Castrelo de Miño, de X.Fdez.Ferreiro ou Morrer en Vilaquinte, de Xesús Rábade e Helena Villar. Centrado no espazo urbano, Froito das lembranzas, de Tucho Calvo. Crónica novelada, en Viaxes no país de Elal, de Xavier Alcalá. - Novela histórica: máximo auxe na 1ª metade dos 80. Víctor Freixanes (O triángulo inscrito na circunferencia), Alfredo Conde (Xa vai o grifón no vento) ou Teresa Moure con Herba moura. - Narrativa memorialista: centrada na Guerra Civil e na posguerra. Xunto cos autores do exilio (Valenzuela, Silvio Santiago) están Carballo Calero (Scórpio), Casares (Os mortos daquel verán), Fdez.Ferreiro (Agosto do 36) ou Manuel Rivas (Os libros arden mal). - Novela de aventuras: este tipo é moi cultivado por Xavier Alcalá (Nos pagos de Huinca Loo e Latitude austral), Marilar Aleixandre (A expedición do Pacífico) ou Xosé Miranda con Morning Star. - Novela feminina: onde a muller é protagonista total. Mª Xosé Queizán (Amantia). - Narrativa intimista: Marina Mayoral (Querida amiga) ou Manuel Rivas en O lapis do carpinteiro. - Narrativa artúrica: recréanse os vellos mitos da Bretaña. Méndez Ferrín (Amor de Artur) ou Darío Xohán Cabana con Galván en Saor. - Narrativa de misterio ou terror: Paco Martín (Tres historias para ler á noite) ou O capitán Lobo Negro de Xesús M.Valcárcel. - Narrativa humorística: Gonzalo Navaza (Erros e Tánatos) - Cunqueirismo: mestura do fantástico e o real. Paco Martín (Muxicas no espello) ou Darío Xohán Cabana (Fortunato de Trasmundi) - Narrativa experimentalista: obras complexas e minoritarias, como Suso de Toro (Tic-Tac), Antón Reixa (Transporte de superficie) ou Xurxo Borrazás (Criminal). - Narrativa infantil e xuvenil Proliferación de títulos destinados aos lectores máis novos, motivados pola implantación do ensino do galego. Novas coleccións coma Merlín ou Árbore. Obras de distinto signo: Mundos fantásticos: Das cousas de Ramón Lamote, de Pazo Martín. Simbólicos: Arnoia, Arnoia, de Méndez Ferrín. De aventuras: O misterio das badaladas, de Xabier Docampo. De ficción científica: As flores radioactivas, de Agustín Fdez.Paz ou Mutacións xenéticas, de Fina Casalderrey. Xénero detectivesco: 091, de Pepe Carballude. Historias de amor: Anagnórise, de Victoria Moreno. Novelas de viaxes: O dragón de Gondomil de Xoán Babarro. Pódese establecer unha clasificación dos narradores da literatura actual: a) Autores xa incluídos na N.N.G. con traxectoria consolidada e obra extensa de calidade: X.L.Méndez Ferrín e Carlos Casares. b) 1ª Promoción: nados nos 30-40 e que publican nos 70. Xavier Alcalá: tres tipos de obras: relato curto (A fundición); novela: A nosa cinza (infancia e mocidade dunha xeración), Nos pagos de Huinca Loo (a emigración); crónicas de viaxes (Viaxe no país de Elal). Outros autores: X. Fdez.Ferreiro, Paco Martín, Alfredo Conde. c) 2ª Promoción: nados nos 40-50 e publican nos 80. Víctor Freixanes: dos libros de liña xornalística (Unha ducia de galegos) pasa á novela de carácter simbólico que mestura historia e fantasía (O triángulo inscrito na circunferencia; O enxoval da noiva). Estas dúas coinciden na estrutura e nas ideas básicas. Suso de Toro: narrativa afastada dos tópicos culturais, orientación posmoderna, fantasía, ironía, humor, lingua coloquial. Relatos: Caixón desastre, Polaroid (técnicas cinematográficas e protagonistas marxinais); novelas: Land-Rover, Tic Tac (puzzle), Calzados Lola, Trece badaladas (liña máis clásica). Manuel Rivas: síntese do tradicional e contemporáneo. Creación literaria e xornalismo. Relatos: Un millón de vacas, ¿Que me queres, amor? Novelas: Os comedores de patacas, En salvaxe compaña (formadas por breves secuencias), O lapis do carpinteiro (historia de amor na guerra civil) e a represión na Guerra (Os libros arden mal) Outros autores: Rábade Paredes, Darío Xohán Cabana, Marilar Aleixandre, Tucho Calvo,... d) 3ª Promoción: nados nos 50-60 e publican dende os 90. Xosé Carlos Caneiro (Ébora), Antón Riveiro Coello (Os ollos de K), Manuel Forcadela, Ramón Caride, Gonzalo Navaza ou Xurxo Borrazás. e) Autores do novo milenio: os máis novos, coma Jaureguizar, Inma López Silva, Vázquez Pintor (A memoria do boi) ou Teresa Moure (Herba moura).



story | about seo