OXIÁCIDOS
 |
¿Que son? |
|
¿Como se nomean? |
|
Se nos dan a fórmula |
|
Se nos dan o nome |
|
Exemplos |
|
Nomenclatura sistemática da IUPAC |
|
Exercicios |
¿Que son?
Chámanse oxiácidos ou oxoácidos, e obedecen a unha fórmula xeral:
HaXbOC
na que X é normalmente un non metal, pero as veces tamén pode ser un metal de transición que se atopa nun número de oxidación elevado, como Cr+6, Mn+6 ou Mn+7.
Volver ó principio
¿Como se nomean?
Este é o único tipo de compostos no que permanece a nomenclatura tradicional. A IUPAC propón unha nova nomenclatura (que se explica máis abaixo), que aínda está pouco estendida dado que costa bastante deshabituarse de dicir, por exemplo ácido sulfúrico, que é un composto de uso frecuente, a dicir tetraoxosulfato(VI) de hidróxeno, como propón a IUPAC. Ela mesma admite como válida a nomenclatura tradicional neste tipo de compostos.
Nomenclatura tradicional.
Para aprender a formular este tipo de compostos hai que coñecer os números de oxidación cos que os non metais poden actuar. Estes son os seguintes
| Halóxenos | +1, +3, +5, +7 |
| Calcóxenos | +4, +6 |
| Grupo do N | +3, +5 |
| Grupo do C | +4 |
Se nos dan a fórmula do ácido temos que deducir o número de oxidación do elemento central X (+n), será igual ó dobre de osíxenos que teña menos os hidróxenos. Se do elemento central temos varios átomos o resultado o dividimos por ese número.
Cando un elemento presenta máis dun número de oxidación posible empréganse uns prefixos e uns sufixos concretos. Como o número máis elevado de posibles números de oxidación para un elemento (nos casos que imos estudiar) é catro referirémonos a estes casos.
Para o número de oxidación MÁIS BAIXO anteponse ó nome do elemento central o prefixo HIPO- (do grego hypo, inferior) e detrás do nome o sufixo -OSO.
Para o número de oxidación BAIXO engádese ó nome do elemento central o sufixo -OSO.
Para o número de oxidación ALTO engádese ó nome do elemento central o sufixo -ICO.
Para o número de oxidación MÁIS ALTO engádese o prefixo PER- (do grego hyper, superior) e o sufixo -ICO.
| Número de oxidación | Ácido |
Máis alto Alto Baixo Máis baixo |
per- -ico -ico -oso hipo- -oso |
Outros prefixos que debemos coñecer son os prefixos meta- e orto- : Dalgúns ácidos se coñecen dúas formas, que se diferencian no número de hidróxenos e osíxenos, de xeito que parecen diferenciarse nun determinado número de moléculas de auga H2O. Por exemplo, temos dous ácidos periódicos: o HIO4 e o H5IO6, este é como se tivera 2 moléculas de auga máis que o primeiro. O prefixo meta- se utiliza para indicar o ácido que ten menor contido en auga e o prefixo orto- se utiliza para indicar o ácido que ten maior contido en auga. HIO4 é o ácido metaperiódico e H5IO6 é o ácido ortoperiódico.
Volver ó principio
Se nos dan a fórmula
Na fórmula: Deducimos o número de oxidación do elemento central, como vimos é o dobre dos osíxenos menos os hidróxenos, e segundo sexa (máis alto, alto, baixo, ou máis baixo) poñemos a terminación que corresponda (per- -ico, -ico, -oso, ou hipo- -oso).
Volver ó principio
Se nos dan o nome
No nome: A partir dos prefixos e sufixos deducimos o número de oxidación do elemento central. O hidróxeno ten número de oxidación +1 e o osíxeno -2. Buscamos logo uns coeficientes que fagan que a carga aportada polos osíxenos sexa igual e de signo contrario á aportada polos hidróxenos e o elemento central.
Volver ó principio
Exemplos
Exemplos dos oxiácidos máis comúns por grupos:
HALÓXENOS: números de oxidación: +1, +3, +5, +7. Dan oxiácidos o Cl, Br, I pero non o F.
| Nº de oxidación (+1): HClO | ácido hipocloroso |
| Nº de oxidación (+3): HClO2 | ácido cloroso |
| Nº de oxidación (+5): HClO3 | ácido clórico |
| Nº de oxidación (+7): HClO4 | ácido perclórico |
O oxiácido correspondente ó número de oxidación +3 para o iodo (I) non ten existencia real e tampouco se coñece ningún derivado seu.
CALCÓXENOS: números de oxidación: +4, +6. Estudiaremos os oxiácidos do S, Se, Te.
| Nº de oxidación (+4): H2SO3 | ácido sulfuroso |
| Nº de oxidación (+6): H2SO4 | ácido sulfúrico |
NITROXENOIDEOS: números de oxidación: +3, +5. Estudiaremos os oxiácidos do N, P, As.
| Nº de oxidación (+3): HNO2 | ácido nitroso |
| Nº de oxidación (+5): HNO3 | ácido nítrico |
| Tamén se coñece o de N+1 :H2N2O2 | ácido hiponitroso |
Hai que lembrar que os oxiácidos de P e As son distintos ós de N xa que o número de H que levan é 3. Estes ácidos con dous hidróxenos máis, denomínanse ácidos orto-, anque non é moi utilizado dito prefixo, pois os ácidos meta non se coñecen.
| Nº de oxidación (+3): H3PO3 | ácido fosfónico, fosforoso ou ortofosfónico |
| Nº de oxidación (+5): H3PO4 | ácido fosfórico ou ortofosfórico |
CARBONO E SILICIO: número de oxidación: +4.
| Nº de oxidación (+4): H2CO3 | ácido carbónico |
| Nº de oxidación (+4): (H2SiO3)n | ácidos metasilícicos |
| Nº de oxidación (+4): H4SiO4 | ácido ortosilícico |
CROMO E MANGANESO: Non só forman ácidos os non metais senón tamén moitos dos metais de transición, por exemplo o Cr e Mn.
| Nº de oxidación (+6): H2CrO4 | ácido crómico |
| Nº de oxidación (+6): H2Cr2O7 | ácido dicrómico |
| Nº de oxidación (+6): H2MnO4 | ácido mangánico |
| Nº de oxidación (+7): HMnO4 | ácido permangánico |
Volver ó principio
Nomenclatura sistemática da IUPAC
Nesta nomenclatura xa non son necesarios os prefixos orto- e meta- nin o sufixo -oso. Para nomear os ácidos indicaremos o número de oxidación do elemento central e o número de osíxenos cos prefixos: di-, tri-, tetra-, etc. O número de hidróxenos queda así fixado, será igual ó dobre dos osíxenos menos o número de oxidación do elemento central.
Prefixo-oxo-ELEMENTO CENTRAL-ato(Nº Ox.) de hidróxeno
| Nomenclatura sistemática de Stock | |
| HClO | oxoclorato(I) de hidróxeno |
| HClO2 | dioxoclorato(III) de hidróxeno |
| HClO3 | trioxoclorato(V) de hidróxeno |
| HClO4 | tetraoxoclorato(VII) de hidróxeno |
| H2SO3 | trioxosulfato(IV) de hidróxeno |
| H2SO4 | tetraoxosulfato(VI) de hidróxeno |
| HNO2 | dioxonitrato(III) de hidróxeno |
| HNO3 | trioxonitrato(V) de hidróxeno |
| H3PO3 | trioxofosfato(III) de hidróxeno |
| H3PO4 | tetraoxofosfato(V) de hidróxeno |
| H2CO3 | trioxocarbonato de hidróxeno |
| H4SiO4 | tetraoxosilicato de hidróxeno |
| H2CrO4 | tetraoxocromato(VI) de hidróxeno |
| H2Cr2O7 | heptaoxodicromato(VI) de hidróxeno |
| H2MnO4 | tetraoxomanganato(VI) de hidróxeno |
| HMnO4 | tetraoxomanganato(VII) de hidróxeno |
Volver ó principio
Exercicios
En Fórmulas tes un exercicio para escribir os nomes destas substancias e comprobar os resultados. Tamén tes a solución do exercicio.
En Nomes tes un exercicio para escribir as fórmulas destas substancias e comprobar os resultados. As fórmulas as tes que introducir sen subíndices, por exemplo auga = H2O. Tamén tes a solución do exercicio.
